Мартагдсан тал

 “Bye Mongolia, Hi Darkhan”. Онигоо ч гэх юм уу, болсон явдал ч юм болов уу хэлж мэдэхгүй л юм. Хэн нэгэн Улаанбаатар хотоос гарахдаа “баяртай Монгол минь” гэж хэлээд, Дарханд очоод “сайн байна уу” гэж мэндэлж. Монгол улс ерөөсөө Улаанбаатар болоод, Улаанбаатараас бусад орон нутаг харь улсынх болоо юу даа гэж хэлэх гэсэн санаатай хөөрхөн богино сарказм ч байж болох л юм.

 Монголын хүн амын бараг л тал хувь буюу 1,372,000 хүн Улаанбаатар хотод аж төрж байна. Манай улсын хүн амын тоог харах гээд Үндэсний статистикийн хороогоор шагайтал “Монгол Улсын хүн ам удахгүй 3 сая болох гэж байгаатай холбоотой тооцооллын ажил хийгдэж байгаа тул хүн амын цагийг түр хугацаагаар хаав.” гэж байлаа. Тэгэхлээр 1,400,000 хүн бараг л хүн амын тал гэхэд алдсан тоо биш болно. Өнөөдөр хөдөөнийхөн болон далан зургаа гэдэг хүмүүс ерөөсөө бүх юмны буруутан болж дууслаа.

Сүүлийн бүтэн өдөр АНУлсад

 Өнөөдөр Бостонд өнгөрүүлж байгаа сүүлийн бүтэн өдөр минь. Аавын найз ахынд бүтэн өдөржингөө сайхан амарч байна. Ах маань энд гэр бүлийн хамт байдаг. Аавын маань багын найз юм билээ. Олон жил энд хувийн бизнес эрхэлэн байгааг нь дуулаад бахархаж байлаа. Энд ирээд л мэдсэн нь сонин гоё тохиол юм шүү. Ах коофийнд их дуртай байдаг нь яасан сайхан хэрэг вэ, би коофий ханаталаа ууж чадна. Ер нь коофий уухаар л их сайхан бичих урам сэдэл ороод явчихдаг хачин жигтэй гэдэг нь. 

 Өнгөрсөн долоо хоногт Ниагарагийн хүрхрээг очиж үзлээ, тэрний өмнөх долоо хоногт нь Нью-Иорк болон, Питсбургт очоод ирлээ. Энэ сонин сайхан болоод, сүүлийн өдрөө энэ эрх чөлөөний орон гэх Америкийн талаарх нэг хураангуй бодлоо базахаар сараачин сууна. 

Нэг мэдсэн чинь Америкт...

(ер нь жоохон урт болчихсон шүү)

 Ирээд нэг мэдтэл овоо удчихаж. Энд байх хугацааныхаа талаас илүүг өнгөрүүлжээ.  Болоогтоо шинэ юм бичнэ дээ гэж залхуурч явсаар овоо цаг ч өнгөрчихөж. Юу юу болоод өнгөрсөнийг мартсан байхыг бодоход энэ тархины түр хадгалах ой санамжийн багтаамж тун бага бололтой. Гэхдээ гүн хадгалагдан үлдсэн хэдэн юм байна аа. 

 Би ирээд аль болох гэрт ангайгаад хэвтээд байлгүй, гадуур зугаалж богинохон энэ хугацаандаа юм үзэж нүдээ тайлахыг хичээж байна. Тэгээд хэд хэдэн үзсэн юмнаасаа хуваалцая. 

Эрх чөлөө ч юм уу, эрх дур ч юм уу

 Би энэ АНУ-д ирээд яагаад ч юм бүх л юм байдаг л юм шиг, аль эсвэл мэддэг ч юм шиг аль эсвэл юу ч гэмээр юм анх ирээд догдлоод алмайрах юм ховор нэг тийм жирийн мэдрэмж төрсөн хэвээр. Гэхдээ энд маш сонирхолтой зүйл олон байна. Юу гэхээр би ёстой "төрөл" бүрийн хүнтэй уулзаж үзлээ. Манай ангид энэ дэлхийн хаана өнцөг булан байна тэр өнцөг булан бүрээс хар шар цагаан бор улаан арьстанууд цугларчээ.

First Day in MA, USA

Шууд л тэ англиар бичээд эхэлдэг юм билүү гэж бодсоноо болилоо. хэхэ. Өчигдөр орой Нью-Иоркийн цагаар Бостонд ирлээ. Ирэх хүртлээ нийт 17 цагийг онгоцонд 6 цагийг автуусанд 3 цаг Осакад онгоцоо хүлээж 2 цагийг Сан паранцискод онгоцоо сольж  1 цагийг галт тэргэнд гэхээр гэрээсээ гараад 30 орчим цаг ирэх хүртлээ зарцуулжээ хөөрхий. Ямар ч байсан аймар ядарсан. Ер нь хүмүүсээ урт цагаар онгоцонд явах бол жоохон бэлтгэлтэй баймаар юм билээ, жишээ нь тавчиктай ч юм уу явбал бас их зүгээр.

Бороо бидэн хоёр ②

эхлэл буюу хэсэг ① Орхон гол үер ихтэй аймаар ч юм шиг хараад баймаар ч юм шиг дэндүү үзэсгэлэнтэй байлаа. Ус нь тунгалаг биш шар үерийн ус урсах нь аймар санагдсан байх. Тэр өдөр айлаас авсан аяга тарагаа уугаад майхандаа эзгүй хөндий тохойд амарлаа. Үүрээр бороо орж эхлэх нь гоё ч юм шиг ядаргаатай ч юм шиг... Гол нь бороотой өдөр майханд унтах ёстой сайхан. Зам яаж байгаа бол? нойтон майхнаа яаж хураах уу гэдэг нь надад ядаргаатай санагдаад болдоггүй. Ерөөсөө л босмоор санагдаад Орхон сумруу гараад шидчихлээ. Сумын төв ердөө 4 км байсан ч зам маш муухай байлаа. Хагас жижиг тэрэгтэй байсан болохоор энэ янзаараа хээр янзтай сайхан шаварт хэвтэх юм байна даа ч гэж бодоод болдоггүй. Би баруун урагш Хишиг-Өндөр, Могод гэсэн сумуудаар ороод гарах төлөвлөгөөтэй байсан. Тэгсэн чинь Орхон сумийн аниа нар дэмий дээ наад машин чинь бүтэхгүй гэсэн. Бороо ч орсоор байлаа. Зам шавар ус, шавар ус. Шийдвэр гаргасан нь...

Сүүдэр бидэн хоёр ①

2013 оны 8 сарын 11-ны өглөө сүүдэр бид хоёр гэрээсээ гарлаа... Гадаа нартай сайхан байсан тул сүүдэр анд маань хамт байлаа. Булган аймаг орж нутгийн хүмүүстэй уулзаж, орчин цагийн байдлыг нэг харахсан гэж би аралын орон Япон дээрх тэнгэр дээр байхдаа мөрөөдсөөр нутагтаа ирээд алс хол хөдөө нутгийг зүгэлсэн минь энэ билээ... 

Аялалын зорилго өөрөө ердөөсөө ойлгомжтой, аймгийн сумдуудаар орж амьдрал үзэж, хүнтэй учрах л байсан. Тэр хүмүүстэй тойруу яриагаар аминдаа бүхнийг ойлгочих гэсэн гэнэн бодолтой 22-н товчоо гараад давхилаа... 

Гэртээ ирлээ ⑤

Аялал ингээд дууслаа. Юун түрүүнд сар гаруй хугацаанд машиндаа суулгаж, гэртээ хонуулж, тусалж дэмжиж байсан Япон хүмүүс болон, найз нөхөддөө туйлын их баярлалаа. 

Сүүлийн тэмдэглэл Сэндай хотод очоод дууссан байна. Тэр өдрөөс хойш олон хоног өнгөрчээ. Аялал гэхээс илүүтэйгээр Шинэ Монгол ахлах сургуулийн дүү нар, сургуулийн захирал Ж.Галбадрах багштайгаа уулзаж хэд хоног Сэндай хотод амьдарлаа. Гол зорилго нь энэ жил ирсэн дүү нартаа нэг жил суралцсан туршлагаа хуваалцаж, мөн нэг дээд үеийн төгсөгч гэдэг

Аялал маань амралтын хэлбэрт шилжсэн нь ④

Аялалын өмнөх тэмдэглэл маань "Нагано аймгийн Мацүмото хотод ирлээ" гэж бичээд дуусгаснаа сая уншаад саналаа. Нагано аймагт очсон гол зорилго маань Япон хүмүүст Монголын үндэсний томоохон баярын нэг "Цагаан сар" баярыг танилцуулах өдөрлөгт Морин хуур тоглох явдал юм. Зуны амралтаар нутагтаа есөн сард хариад Японд ирснээсээ хойш бууз хуушуураа идээгүй надад тэр өдөр тааламжтай сайхан байлаа. Бууз дэндүү гоё хоол юм аа нээрээ. Нагано аймагт Шиншү их сургууль байх бөгөөд тэнд миний төгссөн Шинэ Монгол ахлах сургуулиас 20 орчим төгсөгч оюутан суралцан (талаас их нь төгссөн, мастерт дэвшсэн) аж төрч байдаг. Түүнээс гадна олон олон Монголчууд маань эрт урьд цагаас суралцаж байсан, байсаар ч

Аялсаар... ③

 Аялалын долоо дахь өдөр Нагано аймгийн Мацумото хотод үд хүртэл унтаад сэрээд блогоо бичин эхэлж байна. Хэд хоног интэрнэт холбогдох боломжгүй байсны улмаас бичиж чадсангүй. Өнгөрсөн хоногууд гайхалтай сайхан учралуудаар дүүрэн байлаа. Хорин зургааны өдөр Осакад байдаг багшийндаа очиж хоноод өглөө нь (өглөө нь ч гэж өдрийн 12-т боссон) гарч багштайгаа хооллоо. Багш маань удахгүй нутаг буцах болохоор илүүчлэх эд хогшил болох ном, штанг, гитар зэрэг эд зүйлсээ надад өгсөн юм. Багшдаа их баярлалаа тархи болон биеийн булчингаа хөгжүүлнэ ээ. Харамсалтай нь гитараа би өөрийн амьдардаг газар луугаа илгээж чадсангүй.

Японы нийслэл байсан Нара хотоор ②

 Аялалын маань хоёр дахь өдөр. Блогоо бичиж дуусган элдэвийн юм бодож хэвтсээр гурван цагийн алдад унтлаа. 2012 оны 2 сарын 26-ны өглөө 7-н цагт залуу гэр бүлийн дүүгийнхээс хөдлөх тохироотой байлаа. Өглөөнөөс авахуудаад өнөөх Тэнри гэх шашны их цуглаан энэ өдөр байсан бөгөөд гурван сая орчим шүтэн бишрэгчтэй уг шашны шүтэн бишрэгчид дэлхийн өнцөг булан бүрээс ирдэг юм гэнэ лээ. Бразил хүн хямд байр авах дайны мөнгөөр японд ирдэг гэх юм. Байраа зараад мөргөлдөө ирдэг хүн ч байх нь бас гайхалтайяа.

Аялал эхэлсэн нь ①

 2012 оны 2 сарын 25-ны өдөр. Япон улсын өмнөд хэсэгт байрлах Шикоку арлын Кочи хотод би их сургуульд суралцан, аж төрөн байдаг. Хаврын амралтаараа ерөөсөө л нэг аялмаар санагдаад болдоггүй. Тэгж тэгж борооны цув, үүргэвч дэлгүүр явж аваад нэг өглөө эртээ аялалдаа гарахаар төлөвлөв. Аялал маань хойд зүгийг чиглэн олон хот тосгодоор дайран өнгөрөхөөр тооцоолов. Гол нь нийтийн унаанд биш замын хажууд гар өргөн, эсвэл очих газраа том цаасан дээр бичин бариж зогсон, суулган авч явах сайхан сэтгэлтнийг хүлээх адал явдалт аялал юм. Үүнийг hitchhike гэдэг юм билээ. 25-ны өглөө ойролцоогоор өглөөний 6-н цагт хөдлөх санаатай байлаа. Сэрүүлэг 5:30-д дугарах нь тэр.